Geçmişten bugüne birçok düşünür, yazar ve lider müziğe büyük önem vermiştir. Beethoven müzik için ‘‘Her bilgelik ve felsefeden daha yüksek esin verir.’’ şeklinde söz etmişken Einstein ‘‘Ben sıklıkla müzikle düşünürüm, düşlerimi müzikle yaşarım.’’ demiştir. Rubinstein müzik lisanının öğrenilmesini diğer lisanlara benzetmiştir. Goethe; müziği sevenin yarım insan, müzik yapanın ise tam insan olduğunu ileri sürmüştür. Atatürk’ün ‘‘Müzik ile ilgisi olmayan varlıklar insan değildirler.’’ sözü de Goethe’yi desteklemiştir. Neden birçok önde gelen isim sözlerinde müziğin önemini vurgulamıştır?

Müziği bu kadar önemli yapan noktalardan biri, müziğin insan hayatında ve tarihinde birçok işleve hizmet ediyor oluşudur. Bu yazıda ise bir müzik aleti/enstrüman çalmayı öğrenmenin bireyin/çocuğun bilişsel gelişimine katkısı üzerinde duracağız.

Bilişsel gelişimin en önemli yapı taşı yürütücü/yönetici işlevlerdir. Orkestra şefinin orkestrayı yönettiği gibi ise yürütücü işlevler de beynimizi yani bizi yönetir. Bilgiyi akılda tutma ve düzenleme, odaklanma ve dikkat verme, problem çözme, plan yapma, hedefe yönelik davranışlar sergileme, duyguları düzenleme, karar verme vb. birçok beceriye beynin yürütücü işlevler adını verdiğimiz kısmı ev sahipliği yapar. Bu becerilerin işlenişinde olan herhangi bir aksaklık hayatımızı önemli derecede etkiler. Yürütücü işlevlerin en hızlı geliştiği dönem ise okul öncesi ve çocukluk dönemidir ve yürütücü işlevlerin gelişimi yetişkinliğe kadar devam eder. 

Araştırmacılar tarafından yürütücü işlevlerin fonksiyonlarını arttıran ve azaltan etkenler/faktörler neler olabilir üzerine birçok araştırma yapılmıştır. Bu faktörlerden biri olarak, müzik eğitiminin bilişsel becerilere/yürütücü işlevlere etkisi üzerine de araştırmalar yapılmıştır ve yapılmaya devam edilmektedir. Bu araştırmaların bazıları müzik eğitiminin bilişsel becerilere önemli bir olumlu etkisi olduğunu ortaya koymuşken bazı araştırmalar ise bir etkisi olmadığını ortaya koymuştur. Neden kimi araştırmalar müzik eğitiminin yürütücü işlevler üzerinde olumlu bir etkisi olduğunu ortaya koymuşken bazı araştırmalar herhangi bir etkisi olmadığını bulmuştur? Çünkü; araştırmaların farklı yaş gruplarıyla, farklı yöntemlerle, farklı içeriklerle ve farklı sürelerde yapılması araştırmaların sonuçlarının da birbirinden farklı olmasına neden olmuştur. Örneğin; 2 yıl boyunca müzik eğitimi almış çocukların bilişsel becerilerinin arttığını ortaya koyan bir araştırmanın yanında 3 hafta boyunca müzik eğitimi almış çocukların bilişsel becerilerinde değişiklik olmadığını ortaya koyan bir araştırma da vardır.

Yakın zamanda, Frischen ve arkadaşları (2021), 6 ve 7 yaşındaki çocukların sadece müzik aleti öğreniminin yürütücü işlevlere olan etkisini inceleyerek daha odak bir çalışmaya imza atmışlardır. Araştırmacılar, 6 ve 7 yaşındaki 94 çocuğu rastgele üç gruba ayırmışlardır: müzik grubu, görsel sanat grubu ve kontrol grubu. Müzik grubundaki öğrenciler istedikleri bir enstrümanı çalmayı öğrenmişlerdir. Görsel sanat grubundaki öğrenciler çeşitli materyallerle çizim teknikleri öğrenmişlerdir ve kontrol grubundaki öğrencilere herhangi bir eğitim verilmemiştir. Ders dışı faaliyet olarak 8 ay süren çalışmaların sonucunda, enstrüman çalmayı öğrenen çocukların yürütücü işlevlerinin dikkat verme, bilgiyi depolama ve düzenleme, davranış ve hareket kontrolü becerilerinde diğer gruplar ile karşılaştırıldığında önemli bir artış gözlenmiştir.  Frischen ve arkadaşları (2021) ilkokul çağındaki çocukların bilişsel becerilerini desteklemenin uygun bir yolu olarak müzik aleti çalmak olduğunu belirtmektelerdir.

Frischen, U., Schwarzer, G., & Degé, F. (2021). Music lessons enhance executive functions in 6- to 7-year-old children. Learning and Instruction, 74, 101442. https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2021.101442 


Merve Karaoğlu