Öğrenme davranışları, çocukların öğrenme ortamına katılımını arttıran veya azaltan davranışlar olarak tanımlanır. Bu davranışlar; bilişsel, duygusal ve davranışsal özellikleri içerir, sosyal-duygusal gelişimi destekleyerek öğrenmeyi ve akademik başarıyı kolaylaştırır. Öğretmenler ve ebeveynler tarafından rahatlıkla gözlemlenebilen bu davranışlar, öğretmen-çocuk iletişiminin pozitif yönde olmasıyla çocukların akranları ile akademik ve sosyal-duygusal alanlarda daha kolay çalışmalarını sağlar. Bu davranışlar üç ana başlıkta incelenir; öğrenme sürecine yönelik tutumlar, dikkat/dayanıklılık ve yetkinlik/motivasyon.

Öğrenme sürecine yönelik tutumlar, eğitim sırasında çocukların birbirlerine yardım etme isteklerini ve duygu düzenleme becerilerini içerir. Duygu düzenleme davranışları iki şekilde gerçekleşebilir.  Biri sıcak (bk. hot) duygu düzenleme olarak adlandırılan çocuğun duygu yüklü durumlarda kullanması gereken becerilerdir. Kalabalık bir masada herkesin pasta dilimini almasına kadar geçen sürede çocuğun pastayı yemeye başlamadan bekleme becerisi sıcak duygu düzenleme becerilerine örnek olarak verilebilir.  Soğuk (bk. cold) duygu düzenleme becerisi ise çocuğun duygusal olarak nötr olduğu durumlarda kullanılan beceriler olarak tanımlanır. Buna örnek olarak ise, çocukların önlerindeki cisimleri şekillerine ve renklerine uygun olarak ayırma becerisi verilebilir. Dikkat/dayanıklılık ise etkinlikler sırasında dikkati toplama ve etkinlik bitene kadar mevcut dikkati sürdürmeyi temsil eder. Buna örnek olarak çocukların başladıkları bir oyunu sonuna kadar oynamaları verilebilir. Yetkinlik/motivasyon ise çocukların öğrenme sürecine duydukları coşkuyu ve katılım oranlarını içerir. Öğrenme sürecinde bir çocuğun yüksek bir motivasyona sahip olup olmadığı konusunda söz almak için sabırsızlanma, el kaldırma gibi davranışlar bizlere fikir verebilir. Erken çocuklukta öğrenme davranışlarının önemi göz önüne alındığında, bu çalışmanın amacı, bireysel özelliklerin (örneğin, duygu düzenleme) ve çevresel faktörlerin (örneğin, öğretmen-çocuk ilişkilerinin nitelikleri) Türkiye eğitim ortamlarında öğrenim gören çocukların öğrenme davranışlarına olan katkılarını değerlendirmektir.

Bu çalışmanın sonuçları,öğretmen-çocuk ilişkisinin pozitif yönde olmasının çocukların öğrenme davranışlarını olumlu yönde etkilediğini göstermiştir. Tam tersi şekilde öğretmen-çocuk ilişkisinin negatif yönde olması durumunda ise çocukların öğrenme davranışlarının negatif yönde etkilendiği bulunmuştur. Öğretmen-çocuk ilişkisinin pozitif yönde olması, çocukla öğretmen arasındaki olumlu ve sıcak ilişki, çocuğun duygusal olarak güvende hissetmesi, çocuğun bilişsel ve sosyal yetkinlik geliştirmesi anlamlarını taşımaktadır. Ayrıca, çocuğun bireysel becerilerinden duygu düzenleme becerileri genel anlamda öğrenme davranışlarını pozitif yönde etkilediği fakat özellikle sıcak duygu düzenleme becerisinde daha iyi olan çocukların öğrenme davranışlarının daha olumlu yönde etkilendiği gözlemlenmiştir. Son olarak, çocukların duygularını ve dikkatlerini düzenleme yeteneği öğretmen-çocuk yakınlığını artırabilir. Buna bağlı olarak, çocuklar öğretmen-çocuk yakınlığını artırmak için sıcak duygu düzenleme becerilerini kullanabilir ve bu da çocukların daha yüksek düzeyde öğrenme davranışları gösterdiği olumlu bir öğrenme bağlamı oluşturabilir.

Acar, I. H., Veziroğlu-Çelik, M., Rudasill, K. M., & Sealy, M. A. (2021). Preschool children’s self‐regulation and learning behaviors: The Moderating role of teacher-child relationship. Child Youth Care Forum. Published. https://doi.org/10.1007/s10566-021-09615-3


Duygu Mehmetoğlu