Dünyanın pek çok ülkesinde okul öncesi eğitime katılım oranları artış göstermektedir.Erken çocukluk eğitimi programlarının dünya çapında artmasıyla, bu programların özelliklerinin çocukların gelişimini nasıl etkilediğini anlamaya yönelik bir ihtiyaç oluşmuştur.

Bu ihtiyaç doğrultusunda yapılan bir araştırma, sınıf içerisindeki çocukların yaş dağılımının çocukların öğrenme becerilerine olan etkisini incelemek istemiştir. 

Teorik ve deneysel kanıtlar, çocukların gelişiminin sınıf arkadaşlarının yaş aralığından etkilenebileceğini göstermektedir.

Sosyokültürel öğrenme teorisinde Vygotsky, çocukların öğrenmesinde akranların rolüne odaklanır ve kendinden daha fazla ve daha az yetenekli çocuklarla etkileşim kurmanın, çocukların öğrenme davranışı ve gelişimi için faydalı olduğunu; daha gelişmiş davranışları modelleme ve daha küçük yaştaki çocuklar için öğrenme dinamiğini geliştirdiğini gösterir. 

Justice ve arkadaşları bu çalışmada, Danimarka’da anaokuluna kayıtlı 9 aylık, 11 aylık, 2  ve 6 yaş aralığındaki 2,743 farklı yaş grubundan olan çocukların sınıflarını yaşlara göre ayırmak yerine tüm sınıflarda her yaştan öğrenciye yer verilerek  bu çocukların kelime hazinesi gelişimi arasındaki ilişkileri incelemiştir. 

Bulunan sonuçlarda sınıf içi yaş dağılımı farkının her çocuk için aynı etkiye sahip olmadığı, doğrusal olmayan bir ilişki bulunmuştur. Öyle ki, maksimum yaş aralığı 24 ay olan sınıflarda, çocuklardaki kelime dağarcığı kazanımı en büyük etkiye sahip olarak ilişkilendirilmiştir.

Buna benzer yapılan başka bir çalışmada ise karma yaş programlamasının küçük çocukların kelime becerileri üzerinde olumlu, daha büyük çocukların kelime dağarcığı üzerinde olumsuz etkileri olduğu bulunmuştur. Bunun muhtemel sebebi ise daha küçük yaştaki çocukların, kendilerinden daha büyük yaştaki çocuklardan önemli beceriler öğrenme fırsatına sahip olmaları olarak açıklanmıştır. Çocukların yaş aralığı 14 ile 26 ay arasında olduğunda hem büyük çocuklar hem de küçük çocuklar için sınıf ortamının kelime dağarcığına pozitif etkisi olduğu gözlemlenmiştir. Ancak bu fark 26 aydan daha fazla olduğunda aynı etkiden bahsetmek mümkün değildir. 

Çocukların gelişimsel yeterliliklerinin, farklı yaşları barındıran ortamlarda mevcut olan öğrenme fırsatlarını geliştirdiği gözlemlenmektedir. Bu çalışma, okul öncesi eğitime katılımın en fazla olduğu Danimarka’da yapıldığı için genellenebilir bulgular vermese de çocuklar, kelime dağarcığını en iyi, farklı yaşlardaki akranları ile birlikte vakit geçirdiklerinde geliştirirler, ancak bu yaş farkının etkisi her çocuk için aynı değildir. 


Eda Yazar